Мұқабадағы фото: radio-shop.com.ua
Аккумулятор қуат ұстамаса, алдымен оның өзі әлсірегенін, генератор қуат бермей тұрғанын немесе көлік өшірулі кезде ток жеп жатқанын анықтау керек. Мультиметрдегі бір ғана кернеу көрсеткіші нақты диагноз қоймайды: қуаты толған ескі батарея да қалыпты вольт көрсетіп, стартерді айналдыра алмауы мүмкін. Әуелі көзбен қарап, өлшеп көріңіз, содан кейін зарядтаңыз немесе жүктемемен тексертіңіз.
Алдымен ақаудың қашан шығатынын байқаңыз
Көлік түннен кейін стартерді баяу айналдырса, ал жүріп келген соң қайта оталса, аккумулятор толық заряд алмауы, қысқа сапарлар, тұрақтағы ток шығыны немесе батарея сыйымдылығының азаюы себеп болуы мүмкін. Көлік бірнеше күн тұрғаннан кейін оталмаса, тыныштықтағы токты тексеріңіз. Жүріп келе жатқанда қуаты таусылса, генератор мен жалғанған сымдарды қарау қажет.
Көкшіл жасыл тот аккумулятор клеммасы мен шығысын басқан. Фото: acums.ru
Корпусын, бекіткішін тексеріңіз. Жарық, электролит ағуы, қатты ісіну, шіріген жұмыртқа иісі немесе батареяның қызуы қауіпті белгі. Ондай аккумуляторды зарядтамаңыз. Клеммадағы ақ не жасыл қақ контактіні нашарлатады. Тазалағанда оталдыруды өшіріп, құралдың клемма мен кузовты қатар тұйықтап қалмауын қадағалаңыз.
Алматыда қысқа сапар мен ұзақ тұрақ жиі алмасады. Мұндайда аккумулятор іске қосуға жұмсалған зарядты толықтырып үлгермеуі мүмкін. Стартер іске қосылған сәтте көп ток алады, ал кептелісте он минут жүру іске қосуға кеткен зарядты толық қайтара бермейді. Суық түнде батареяның стартерге беретін қуаты азаяды, сондықтан әлсіздігі таңертең білінеді.
Мультиметрмен кернеуді өлшеу
Мультиметр аккумулятор клеммаларында 12,44 В көрсетіп тұр. Фото: acums.ru
Мультиметрді тұрақты кернеуге қойыңыз (DC V), 20 В шамасын таңдаңыз. Қызыл сымды плюске, қарасын минусқа тигізіңіз. Өлшеу алдында көлік бірнеше сағат қозғалтқышы өшірулі тұрғаны дұрыс: сапардан кейін зарядтау кернеуі көрсеткішті уақытша өзгертуі мүмкін.
+20…+25 °C шамасында қалыпты сұйық электролитті қорғасын-қышқылды аккумулятордың тыныштықтағы 12,7–12,8 В көрсеткіші толық зарядқа жуық екенін білдіреді. Шамамен 12,4 В болса, заряды үштен төртке жуық; 12,2 В болса, жартылай зарядталған; 12,0 В немесе одан төмені қатты разрядты білдіреді. Бұл нақты диагноз емес, бағдар ғана: AGM батареясының көрсеткіші мен зарядтау тәртібі өзгеше болуы мүмкін, температура да әсер етеді.
| Тыныштықтағы кернеу, бағдар | Әдетте нені көрсетеді | Келесі қадам |
|---|---|---|
| 12,7–12,8 В | Заряды толық | Жүктеме тестерімен іске қосу қуатын өлшеу |
| Шамамен 12,4 В | Заряды азайған | Сәйкес зарядтағышпен толық зарядтау |
| Шамамен 12,2 В | Жартылай заряд | Зарядтап, кейін қуатын тексеру |
| 12,0 В немесе төмен | Қатты разряд | Стартерді қинамай, зарядтап тексеру |
Пайыздық мөлшерлер тынығып тұрған, жарамды батареяға арналған жуық мәндер. 12,7 В көрсетуі аккумулятордың сау екенін дәлелдемейді: мультиметр оған жүктеме түсірмейді. Жағдайын бағалау үшін өткізгіштік тестері не жүктеме айырын қолданады, нәтижесін жапсырмадағы сыйымдылық және іске қосу тогымен салыстырады.
Аккумулятордың әлсіреуі мен заряд алмауын ажырату
Белгілер тексеруді неден бастау керегін аңғартады, бірақ ақаудың себебін өздігінен анықтамайды. Сырттан толық зарядтағаннан кейін машина бірнеше күн жақсы оталып, кейін қайта әлсіресе, токтың ағып кетуін не генератор қуатының жетпеуін іздеңіз. Көліктен ажыратылған батарея да толық зарядтан кейін тез босаса, ішкі ақау болуы ықтимал. Стартер тек шыртылдап, шамдар күңгірттенсе, батарея әлсіз, контакт тотыққан немесе масса сымы нашар болуы мүмкін.
| Белгі | Алдымен нені тексеру керек | Неге бұл әлі диагноз емес |
|---|---|---|
| Түннен кейін көлік оталмайды | Тыныштықтағы кернеу, тыныштық тогы | Тұрақта қосымша ток батареяны босатуы мүмкін |
| Жүріп келген соң стартер баяулайды | Клеммалар, масса, жүктеме тесті | Кернеу іске қосу тогын көрсетпейді |
| Бірнеше күн тұрғаннан кейін қайта отырып қалады | Ағып кету тогы, сапардың ұзақтығы | Зарядтың жетпеуі мен ағып кету қатар болуы мүмкін |
| Батарея белгісі жиі жанады | Ремень, генератор, сымдар | Белгі зарядтау жүйесінде ақау барын көрсетеді |
Клемма берік тартылғанын тексеріңіз, қолмен бұралмауы керек. Нашар контакт стартерді айналдырғанда қызып кетуі мүмкін, сондықтан моторды қайта-қайта оталдырып көргеннен кейін бірден ұстамаңыз. Қозғалтқыш өшірулі кезде контактіні щеткамен тазалап, клемманы берік бекітіңіз. Сым зақымданса немесе қызып кетсе, жай тазалау жеткіліксіз, қосылысты жөндеу керек.
Генератор мен зарядтау тізбегін тексеру
Алдымен қозғалтқыш өшірулі кезде, кейін бос жүрісте клеммалардағы кернеуді өлшеңіз. Жеңіл көліктердің көбінде зарядтау көрсеткішінің бағдары 13,8–14,5 В. Жақын жарықты, пеш желдеткішін және артқы әйнек жылытқышын қосып көріңіз: көрсеткіш сәл өзгеруі мүмкін, бірақ батарея деңгейінде қалып қоймауы немесе төмендеп кетпеуі керек. Қазіргі көліктер зарядты электронды түрде басқарады, сондықтан кез келген жағдайда бір ғана тұрақты санды норма деуге болмайды; температура, жүктеме және өндіруші дерегі ескеріледі.
Қозғалтқыш істеп тұрғанда 13,5 В-тан төмен болса, ременьді, клемманы, масса сымын, одан кейін генератор мен реттегішті тексеріңіз. 14,8 В-тан жоғары тұрақты көрсеткіш те тексеруді қажет етеді: артық заряд батареядағы судың азаюын жеделдетіп, оны бүлдіруі мүмкін. Өлшеуді лас қысқыштан емес, аккумулятордың өз шығысынан жасаңыз. Шығыс пен қысқыш арасындағы айырма контактінің нашар екенін білдіруі мүмкін.
«Генераторды байқап көру» үшін мотор істеп тұрғанда клемманы шешпеңіз. Кернеу секіріп, көлік электроникасы бұзылуы ықтимал. MEGAWATT орталығында аккумулятор мен генераторды тегін тексереміз. Экспресс-диагностика шамамен бес минут алады.
Көлік өшірулі кезде ток неге кетеді
Қозғалтқыш сөнгеннен кейін де дабыл жүйесі, басқару блоктары және баптаулар жады аздап ток тұтынады. Көп жеңіл көлік үшін тыныштықтағы токтың 30–50 мА-дан аспауы бағдар бола алады. Нақты шек көлік моделіне және орнатылған құрылғыларға байланысты. Көлікті құлыптап, басқару блоктары ұйқы режиміне өткенше 20–40 минут күтіңіз. Содан кейін токты өлшеңіз.
Амперметрді өлшеу үшін минус клемманың тізбегіне тізбектей қосады, ең жоғарғы өлшеу шегінен бастайды. Осы кезде моторды оталдыруға немесе қуатты құрылғыларды қосуға болмайды, мультиметрдің сақтандырғышы күйіп кетуі мүмкін. Минус клеммада датчигі бар немесе электроникасы күрделі көлікте ток қысқышын қолданып, автоэлектрикке көрсеткен дұрыс.
Ток мөлшері нормадан асса, сақтандырғыштарды кезекпен алып, қайсысын алғаннан кейін ток азайғанын бақылаңыз. Осылай ақау бар тізбекті табасыз: ол магнитолаға, дабылға, видеорегистраторға не ұйқы режиміне өтпеген басқару блогына қатысты болуы мүмкін. Токтың ағып кетуін анықтау туралы нұсқаулықты оқыңыз. Аккумулятор түн ішінде отырып қалса, түнде аккумулятор неге отырып қалады деген мақаланы да қараңыз.
Разрядталған батареяны қалай зарядтайды
Зарядтау құрылғысы сымдар арқылы жұмыс үстеліндегі автомобиль аккумуляторына қосылған. Фото: autocentrum.ru
Көліктегі батарея түріне сай режимі бар зарядтағыш пайдаланыңыз: кәдімгі, EFB немесе AGM. Кәдімгі қорғасын-қышқылды АКБ үшін қолмен зарядтағанда токты номинал сыйымдылықтың шамамен 10%-ына қояды. Мысалы, 60 А·сағ батареяға шамамен 6 А. Бұл бағдар ғана, нақты нұсқауды аккумулятор мен зарядтағыш өндірушісінен қараңыз. Қатты разрядталған батареяны автоматты құрылғы зарядтаудан бас тартуы мүмкін.
- Оталдыруды өшіріп, көліктің пайдалану нұсқаулығына сай аккумуляторды ажыратыңыз. Клеммаларды алсаңыз, алдымен минусты, кейін плюсті босатыңыз.
- Батареяны желдетілетін жерге қойып, корпусын тексеріңіз. Ісінген, жарылған немесе ағып тұрған батареяны зарядтамаңыз.
- Зарядтағыш токқа қосылмай тұрғанда қызыл қысқышты плюске, қарасын минусқа жалғаңыз. АКБ түрі мен токты таңдаңыз.
- Құрылғыны қосып, циклдің біткенін күтіңіз. Батареяны жаппаңыз, жанында от пен ұшқын болмасын.
- Заряд біткен соң құрылғыны желіден ажыратып, қысқыштарды шешіңіз. Бірнеше сағаттан кейін кернеуін өлшеп, жүктемемен тексеріңіз.
Қатты разрядталған аккумулятордың толық зарядталуына көп сағат кетуі мүмкін. Токты көтеріп асықпаңыз: батарея қызуы, газ бөлінуі қызмет мерзімін азайтады, ал сутек жабық бөлмеде қауіпті. Қақпағы ашылатын батареяда электролит деңгейін өндірушінің нұсқауымен ғана тексеріңіз; аккумулятор құрылымы мүмкіндік берсе, тек дистилденген су құяды. Толық тәртібі автокөлік аккумуляторын зарядтау мақаласында берілген.
Аккумуляторды қалпына келтіруге бола ма
Кейде батарея ұзақ уақыт аз зарядпен тұрғанымен, пластиналары қатты зақымданбаса, толық зарядтау жұмысын қайтарады. Ұзақ уақыт бос тұрған пластиналарда қорғасын сульфатының ірі кристалдары пайда болады. Мұны сульфатация дейді. Соның салдарынан сыйымдылық пен стартерге беретін ток төмендейді. Автоматты зарядтағыштың жұмсақ қалпына келтіру режимі көмектесуі мүмкін, бірақ кез келген зақымды жоя алмайды.
Белсенді массасы үгітілсе, бір банка тұйықталса, пластина не корпус зақымданса, батарея қатты қызса немесе ұзақ уақыт отырып қалса, «десульфатация» көмектеспейді. Бір банка қызуы, зарядтан кейін кернеудің тез түсуі, жүктеме тестінен өтпеуі, корпустың майысуы соны білдіруі мүмкін. Герметикалық батареяны ашпаңыз, сода, қышқыл немесе қоспа қоспаңыз: бұл жөндеу емес, жарақат пен батареяны біржола бүлдіру қаупі.
Шеберханада аккумуляторды зарядтап, тексерген соң шешім шығарамыз. АКБ заряд жинаса да, біраз тұрған соң ұстамаса немесе стартер жүктемесінде кернеуі құлдыраса, қалпына келтіру уақытша ғана болуы ықтимал. Корпусы жарылған, ісінген, банкасы тұйықталған немесе сыйымдылығы қатты төмендеген батареяны ауыстырған дұрыс. Жаңа аккумулятор аларда ескі АКБ-ны trade-in арқылы тапсыруға болады.
Қай кезде ауыстыру тиімді
Зарядтауға кететін шығынды батареяның қаншалықты жиі отырып қалатынымен, бұл қай жерде болатынымен және қалпына келтіргеннен кейін қанша қызмет ететінімен салыстырыңыз. Корпусы бүтін болып, мәселе қысқа сапардан болған заряд тапшылығы болса, зарядтау және себебін жою көмектеседі. Толық зарядтан кейін тест сыйымдылықтың не іске қосу тогының төмен екенін көрсетсе, әрі қарай қалпына келтіруге тырысу тиімсіз болуы мүмкін.
Жаңа аккумулятор аларда оның түрі, өлшемі, бекіткіші, полярлығы, сыйымдылығы мен іске қосу тогы көлік талабына сай болсын. AGM қарастырылған көлікке кәдімгі батарея салмаңыз, тек А·сағ саны үлкен деп аккумулятор таңдамаңыз. Көлік бойынша аккумулятор таңдау бөлімін қолданыңыз немесе АКБ каталогын қараңыз. Мысалы, каталогта VARTA 60 Ah және EXIDE 65 Ah бар. Олардың өлшемі мен параметрін көлігіңізге сәйкестендіріңіз. Бағасы тауардың бетінде көрсетіледі.
Соңғы қорытынды жасамас бұрын, зарядталған батареяны біраз тынықтырып, өлшеуді сол жағдайда қайталаңыз. Мүмкіндік болса, аккумуляторды көліктен ажыратып тексеріңіз: сонда ол зарядты өзі жоғалта ма, әлде көліктің электр жүйесі босата ма, түсінікті болады. Кейбір көлікте клемманы алғаннан кейін сағат, әйнек көтергіштер немесе мультимедиа баптауы өшеді, ал магнитолаға код қажет болуы мүмкін. Ажыратпас бұрын көлік нұсқаулығын қараңыз.
Аккумулятордың жасына ғана қарап шешім қабылдамаңыз. Бес жыл өткенде іске қосылуын жиірек бақылаған жөн, бірақ қызмет мерзіміне температура, терең разряд, діріл және зарядтау жүйесінің күйі әсер етеді. Жарамды АКБ-ны күнтізбеге қарап ауыстырмай, тест қорытындысына сүйеніңіз. Жүктемені көтермейтін батареямен де жүре бермеңіз.
MEGAWATT-та Алматыда аккумуляторды көшпелі ауыстыру қызметі бар. Сатып алғанда орнату тегін, аккумулятор мен генераторды экспресс-тексеру жасаймыз. Жаңа АКБ салмас бұрын токтың ағып кетуі мен генератор ақауын анықтаған дұрыс, әйтпесе жаңа батарея да тез отырып қалады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жаңа аккумулятор неге тез отырып қалады?
Генератордың зарядын, тыныштық тогын және клемма контактін тексеріңіз. Жаңа АКБ да көлік ұзақ тұрса, сапарлар қысқа болса немесе қосымша құрылғы сөнбей қалса отырып қалады.
Аккумулятор қуат ұстамай ма, әлде генератор бұзылған ба, қалай білуге болады?
Алдымен тыныштықтағы кернеуді, кейін мотор істеп тұрғанда кернеуді өлшеңіз. Егер қосқаннан кейін көрсеткіш 13,8–14,5 В шамасына көтерілмесе, генератор мен сымдарды тексеру керек; заряд қалыпты болса, АКБ-ны жүктемемен сынаңыз.
Аккумуляторды көліктен алмай зарядтауға бола ма?
Көп жағдайда болады, бірақ зарядтағыш пен көлік нұсқаулығы рұқсат етуі керек. Электроникасы күрделі көлікте қысқыштарды жалғау тәртібін сақтаңыз, күмән болса АКБ-ны шешіп алыңыз немесе шеберханаға апарыңыз.
Аккумуляторды қанша уақыт зарядтау керек?
Уақыты батарея сыйымдылығына, разряд деңгейіне және заряд тогына байланысты. 60 А·сағ батареяны 6 А шамасында зарядтауға ток соңына қарай азаятынын ескеріп, кемінде 10–12 сағат қажет болуы мүмкін.
Ескі аккумуляторды десульфатациялау көмектесе ме?
Пластиналары бүтін, ұзақ уақыт аз зарядпен тұрған батареяға қалпына келтіру режимі кейде көмектеседі. Банка тұйықталса, пластиналары үгілсе, корпусы ісінсе немесе жүктеме тестінен өтпесе, сыйымдылығын қайтара алмайды.
Мұқабадағы фото: radio-shop.com.ua
